Κρίση στο Πάντειο για το μεταπτυχιακό με το Columbia – Έτοιμη να παραιτηθεί η πρύτανης

Σοβαρή θεσμική και διοικητική κρίση έχει ξεσπάσει στο Πάντειο Πανεπιστήμιο με αφορμή το πρώτο Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα με δίδακτρα στο ίδρυμα που αποτελεί το τελευταίο κάστρο των δωρεάν μεταπτυχιακών σπουδών στη χώρα. Πρόκειται για ένα κοινό μονοετές ξενόγλωσσο πρόγραμμα με το Columbia με δίδακτρα 5.000 ευρώ (έναντι 80.000 στην Αμερική). «Μέσω αυτού μεθοδεύεται η επιβολή διδάκτρων στα μεταπτυχιακά» καταγγέλλει ο Σύλλογος Μελών ΔΕΠ και οργανώνει ανοιχτή συζήτηση σήμερα το μεσημέρι στο Πάντειο (αμφιθέατρο Σάκη Καράγιωργα ΙΙ στις 14.00). Την ίδια στιγμή η πρύτανης Χριστίνα Κουλούρη δηλώνει έτοιμη να παραιτηθεί, τονίζοντας ότι «πρόκειται για ομόφωνη απόφαση της Συγκλήτου βάσει της οποίας το Πανεπιστήμιο προέβη σε ενέργειες που έχουν οικονομικές, νομικές και ηθικές συνέπειες». Οπως δηλώνει δε στην «Εφ.Συν.»: «Η αθέτηση των συμφωνιών με το συνεργαζόμενο Πανεπιστήμιο θα έχει τεράστια οικονομική ζημία, την οποία δεν θα μπορέσει το ίδρυμα να αντιμετωπίσει με τα πενιχρά του μέσα».

Δεν είναι καινούργια η ιστορία. Κρατάει περίπου δύο χρόνια με συνεχώς αυξανόμενη ένταση μέχρι που τώρα, προ των θυρών, έφτασε σε οριακό σημείο. Ταυτόχρονα όμως γίνεται αφορμή για να τεθούν οι σοβαρές προκλήσεις που αντιμετωπίζει τα τελευταία χρόνια το ελληνικό δημόσιο πανεπιστήμιο. Προκλήσεις που αφορούν την ταυτότητά του και τη σχέση του με την κοινωνία αλλά και την προϋπόθεση της ίδιας του της επιβίωσης, την ανάγκη να σταθεί στον διεθνή ανταγωνισμό αλλά ταυτόχρονα να μπορεί να αντεπεξέρχεται και στις προκλήσεις από την πολιτική εγκατάλειψης, υποβάθμισης, επιλεκτικής υποστήριξης και εξαρτητικών σχέσεων που ακολουθεί εδώ και χρόνια η κυβέρνηση. Εχει βάλει και εδώ το χεράκι της. Το εν λόγω πρόγραμμα εντάσσεται στο πλαίσιο της διεθνοποίησης των ελληνικών ΑΕΙ μέσω χρηματοδότησης Ξενόγλωσσων Κοινών Μεταπτυχιακών Προγραμμάτων (ΞΠΜΣ) από το Ταμείο Ανάκαμψης. Πονεμένη ιστορία. Πολλά ιδρύματα έσπευσαν, λίγα πήραν έγκριση και με τεράστιες καθυστερήσεις.

Η σύμπραξη Παντείου – Columbia αφορούσε δύο προγράμματα. Το ένα απορρίφθηκε. Στο εγκεκριμένο η συμβολή του Ταμείου Ανάκαμψης είναι μεν μικρή όπως σε όλα (το μεγαλύτερο μέρος της χρηματοδότησης αναλαμβάνει το ξένο Πανεπιστήμιο), αλλά δεν πάει κατευθείαν στο ίδρυμα. Πάει σε συμβουλευτική εταιρεία και ανέρχεται σχεδόν στις 500.000 ευρώ (483.600). Για «τεχνική υποστήριξη στον σχεδιασμό, οργάνωση και υλοποίηση». Ισως είναι απαραίτητη. Ισως και να μην είναι. Το δε Τμήμα που θα διεκπεραιώσει τη συνεργασία είναι το Τμήμα Διεθνών Σχέσεων στο οποίο διδάσκουν πρώην κυβερνητικά στελέχη, ενώ το απορριφθέν ήταν από άλλο τμήμα που δεν διαθέτει τέτοιο διδακτικό προσωπικό.

Σε ό,τι αφορά την αμιγώς ακαδημαϊκή πλευρά, που έχει προκαλέσει και την εκρηκτική κατάσταση στο ίδρυμα, το επίδικο είναι η φυσιογνωμία του. Μετά την αλλαγή πλεύσης του ΕΜΠ είναι το μοναδικό δημόσιο πανεπιστήμιο που παρέχει μόνο δωρεάν μεταπτυχιακά προγράμματα. Η συνεργασία με το Columbia, που έχει ξεκινήσει από το 2020, σήμερα έφερε το πρώτο μεταπτυχιακό με δίδακτρα. Δύσκολη συγκυρία. Στο πλαίσιο του μνημονίου που είχε υπογραφεί μεταξύ Παντείου και Columbia έχουν γίνει αρκετές κοινές ερευνητικές και εκπαιδευτικές δραστηριότητες. Εχει διδαχτεί κοινό μεταπτυχιακό μάθημα, έχει γίνει συνεργασία με το Ινστιτούτο Ανατολικών Ασιατικών Σπουδών Weatherhead του ίδιου Πανεπιστημίου για τις κινεζικές σπουδές κ.ά. Το Πάντειο έχει από το 2024 πρόγραμμα κινεζικών σπουδών και το εν λόγω είναι το πρώτο ΞΠΜΣ με αυτό το αντικείμενο με τίτλο «Global China».

Ανακοίνωση

Ο Σύλλογος Μελών ΔΕΠ αναφέρει σε ανακοίνωσή του: «Το εν λόγω ΠΜΣ παρουσιάζεται ως μια εξαίρεση, ως μια ειδική συνθήκη και ευκαιρία που δεν πρέπει να χαθεί. Ομως τα τελευταία δύο χρόνια ο σύλλογός μας και μαζί του μεγάλο τμήμα της ακαδημαϊκής κοινότητας έχει χρειαστεί να αποκρούσει πολλές απόπειρες επιβολής διδάκτρων μέσω ίδρυσης νέων μεταπτυχιακών. Δεν πρόκειται για “ένα άλλο” μεταπτυχιακό αλλά για “άλλο ένα” ΠΜΣ που θεωρεί σκόπιμο στον σχεδιασμό του να μετακυλήσει στους δυνητικούς φοιτητές του λειτουργικά κόστη και αμοιβές».

Επιπλέον αμφισβητεί τις διαβεβαιώσεις. Στην πρόβλεψη ότι «τα δίδακτρα θα χρησιμοποιηθούν για να χρηματοδοτήσουν ανάγκες άλλων ΠΜΣ» αντιτείνει ότι «η πρόταση δεν είναι αληθής διότι δεν είναι βιώσιμη και θα οδηγήσει μοιραία στη γενίκευση των διδάκτρων στα ΠΜΣ του Παντείου Πανεπιστημίου. Η λύση για την επαρκή γραμματειακή υποστήριξη των ΠΜΣ είναι οι προσλήψεις μόνιμου προσωπικού». Για τον δε ρόλο του ιδρύματος και της διοίκησης δηλώνει: «Το Πάντειο Πανεπιστήμιο ήταν ανέκαθεν μια ζώνη δημόσιας ζύμωσης και διαμόρφωσης ηθικών σημείων αναφοράς. Η ζώνη αυτή δεν μπορεί να στέκει παραλυμένη, ούτε να υπακούει στα κελεύσματα της εξουσίας, αλλά οφείλει -σήμερα περισσότερο από ποτέ- να σταθεί μία ακόμα φορά στα πόδια της, επιτελώντας το έργο της: δωρεάν δημόσια εκπαίδευση για όλους/ες».

Τι απαντά όμως η πρύτανης Χριστίνα Κουλούρη; Σε επικοινωνία που είχαμε μαζί της αρχικά ξεκαθάρισε πως «υπάρχει σταθερή υποστήριξη της πρυτανείας στην προσφορά μεταπτυχιακών χωρίς δίδακτρα, θέση που δεν έχει αλλάξει. Το Πάντειο Πανεπιστήμιο οφείλει να συνεχίσει να προσφέρει δωρεάν προγράμματα μεταπτυχιακών σπουδών, ιδιαίτερα σε ένα περιβάλλον έκπτωσης της ποιότητας και εμπορευματοποίησης των σπουδών που προσφέρονται σε μεταπτυχιακό επίπεδο σε όλη την Ελλάδα». Με αυτό το δεδομένο -τόνισε- «συζητήθηκε στη συνεδρίαση της Συγκλήτου στις 14.10.2024 η πρόταση από δύο τμήματα (ΠΕΙ και ΔΕΣ) να υποβάλει το Πανεπιστήμιο αίτημα χρηματοδότησης για δύο κοινά μεταπτυχιακά (dual master) με το Πανεπιστήμιο Columbia στο πλαίσιο της προκήρυξης “Διεθνοποίηση των εκπαιδευτικών υπηρεσιών των ΑΕΙ” που χρηματοδοτούνταν από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας. Τα μέλη της Συγκλήτου συζήτησαν διεξοδικά το θέμα, εφόσον η συνεργασία με το Columbia θα σήμαινε επιβολή διδάκτρων, έστω και χαμηλών σε σχέση με τα απαιτούμενα από τους φοιτητές στις ΗΠΑ. Η απόφαση της Συγκλήτου ήταν ομόφωνη υπέρ της υποβολής της πρότασης και το Πανεπιστήμιο πράγματι κατέθεσε φακέλους για τα δύο κοινά ΠΜΣ. Εν τέλει στη διαδικασία αξιολόγησης από το ΥΠΑΙΘΑ εγκρίθηκε το ένα εκ των δύο. Στη συνέχεια υπογράφηκαν συμφωνίες μεταξύ των δύο Πανεπιστημίων, δούλεψαν καθηγητές και από τα δύο Πανεπιστήμια για τη σύνταξη του προγράμματος σπουδών, ενώ είναι σε εξέλιξη εκατέρωθεν επισκέψεις εργασίας. Ταυτόχρονα έχει προκηρυχτεί διαγωνισμός για οικοδομικές εργασίες στο γυάλινο κτίριο, ώστε να διαμορφωθούν αίθουσες για διδασκαλία και σεμινάρια στο υπόγειο. Το Πανεπιστήμιο έχει εισπράξει ήδη το 70% της σχετικής χρηματοδότησης».

Σε ό,τι αφορά τα έσοδα από τα δίδακτρα εξηγεί: «Μέρος των εσόδων από τα δίδακτρα αυτού του μεταπτυχιακού θα διατεθούν για τη γραμματειακή υποστήριξη μεταπτυχιακών του Παντείου που δεν έχουν δίδακτρα. Κάποια τμήματά μας έχουν αναγκαστεί να μην προσφέρουν καθόλου μεταπτυχιακά προγράμματα λόγω της υποστελέχωσης των διοικητικών μας υπηρεσιών».

Συνεργασία

Οσο για τη σημασία της συνεργασίας με το Columbia τονίζει: «Η συνεργασία του Παντείου Πανεπιστημίου με το Πανεπιστήμιο Columbia έχει στρατηγική σημασία για ένα ελληνικό δημόσιο πανεπιστήμιο και αποδεικνύει το κύρος και τη διεθνή αναγνώριση του Πανεπιστημίου μας. Το νέο μεταπτυχιακό πρόγραμμα αποτελεί μια μεγάλη επιτυχία του Παντείου Πανεπιστημίου. Είναι το πρώτο στην Ελλάδα για κινεζικές σπουδές και δίνει τη δυνατότητα στους Ελληνες φοιτητές να αποκτήσουν μεταπτυχιακό τίτλο του αμερικανικού Πανεπιστημίου με δίδακτρα 5.000 ευρώ, όταν οι Αμερικανοί συνάδελφοί τους θα πληρώσουν για το ίδιο μεταπτυχιακό 80.000 δολάρια. Αρκετοί εξάλλου θα λάβουν και υποτροφίες με κοινωνικά κριτήρια».

Η θέση της πρυτάνεως

Για το ενδεχόμενο παραίτησής της η πρύτανης επανέλαβε αυτό που έγραψε στην ανοιχτή επιστολή προς την κοινότητα του ιδρύματος πριν από λίγες μέρες: «Η βλάβη που θα υποστεί το Πάντειο Πανεπιστήμιο σε ενδεχόμενη απόρριψη του προγράμματος σε αυτό το στάδιο θα είναι τόσο μεγάλη, που η παρούσα διοίκηση δεν δεσμεύεται ότι θα μείνει για να τη διαχειριστεί».